Features + Kunst & Cultuur
Veramerikanisering en schaalvergroting: in het underground clubcircuit verandert er niets

Veramerikanisering en schaalvergroting: in het underground clubcircuit verandert er niets

07 april 2015

Al geruime tijd is er een tendens te bespeuren van schaalvergroting en veramerikanisering van de elektronische muziekindustrie. Iedereen vindt er wat van, maar welke gevolgen heeft dit nu echt? Is de angst die voornamelijk vanuit het underground clubcircuit komt gegrond en verdwijnt hierdoor de creativiteit uit de scene? Sjoerd Korsuize gaat er namens Dance.nl nader op in.

De schaalvergroting en veramerikanisering van de elektronische muziekindustrie zijn onmiskenbaar. Evenementenorganisaties, boekingskantoren en promotors, maar ook verkoopkanalen zijn steeds meer in handen van grote bedrijven. Tijdens zijn keynote speech op Eurosonic Noorderslag onlangs, hekelde Duncan Stutterheim de al maar hoger wordende gages die populaire dj’s rekenen voor hun optredens. Hierdoor – constateert Stutterheim – kunnen festivals nauwelijks nog beroemde artiesten boeken en vindt er een afvloeiing naar Amerika plaats waar wél geld en bereidheid is om te voldoen aan de gages van de dj’s. In 2013 kocht het Amerikaanse mediaconglomeraat SFX Stutterheims ID&T op en niet geheel toevallig maakte Stutterheim gisteren bekend bij 'zijn' ID&T te stoppen. Kort na de overname van Stutterheims kindje kocht SFX het Duitse muziekpromotiebedrijf i-Motion op, bekend van het technofestival Nature One. Een andere partij die in korte tijd zeer dominant is geworden in de industrie is William Morris Entertainment (WME). WME is een boekingsbedrijf voor een groot aantal bekende artiesten, waaronder technoveteraan Ritchie Hawtin, housegoeroe Joris Voorn en het elektronicaduo Booka Shade.

Bob Ross en goede whisky

Onvermijdelijk dringt de vraag zich op welke gevolgen de schaalvergroting, veramerikanisering en de torenhoge gages hebben voor de industrie en de creativiteit in de elektronische muziek. Om deze vraag te kunnen beantwoorden is het nodig om eerst de generieke aanduiding elektronische muziekindustrie te ontrafelen.

Dat kan met de twee variabelen schaalniveau en muziektype. Het schaalniveau spreekt voor zich: elektronische muziek is te horen in kleinschalige clubs, maar ook op festivalterreinen en in stadions. Wat betreft de tweede variabele zien we aan de ene kant de zogenaamde EDM (Electronic Dance Music), of het deel van het genre dat dicht tegen de popmuziek aanschuurt. Denk bijvoorbeeld aan de in 2014 door DJMag tot nummer één verkozen dj van de wereld Hardwell, of aan Afrojack die geregeld met artiesten als Rihanna samenwerkt. EDM is de Bob Ross onder de elektronische muziek: gekenmerkt door gebrek aan smaak en originaliteit en gericht op een weinig kritisch massapubliek.

Aan de andere kant bevindt zich de underground-variant met een minder toegankelijke, abstractere sound. Deze muziek is meer zoals wijn of whisky. De eerste keer dat je het proeft vind je het waarschijnlijk smerig, maar naarmate je vaker proeft en er meer verstand van krijgt wordt het steeds beter (of je blijft het goor vinden, smaken verschillen immers). Maar het punt is dat het hier gaat om verworven smaak.

Massale EDM-evenementen versus kleinschalige underground?

EDM richt zich uitsluitend op evenementen met een grootschalig karakter; denk aan feesten à la Sensation, een uitvinding van ID&T. Dat is logisch, want dergelijke feesten zijn bij uitstek geschikt om veel geld op te leveren door een breed publiek te trekken. Hier lijnrecht tegenover zijn er in Amsterdam vandaag de dag vele goedbezochte undergroundclubs, Studio 80, Westerunie of tot voor kort Club Trouw. Het zal duidelijk zijn dat dit twee totaal verschillende markten zijn.

Toch is het te simpel om te stellen dat er een zuivere dichotomie is tussen massale EDM-evenementen enerzijds en kleinschalige undergroundclubs anderzijds. Nederland – en in het bijzonder Amsterdam – kent een veelheid aan goedbezochte festivals waar juist undergroundmuziek gedraaid wordt. Voorbeelden hiervan zijn Loveland, DGTL of Pitch. WME richt zich juist op artiesten die op dergelijke festivals draaien. En ook de gages van deze dj’s beginnen langzaamaan uit de hand te lopen.

Undergroundclubs blijven de bron van innovatie

Er is geen bezwaar in te zien als conglomeraten grootschalige EDM-concepten in Amerika organiseren. Er vindt immers geen afvloeiing van artistiek talent plaats, er wordt slechts een one-size-fits-all-massaproduct geïmporteerd. Dit leidt op geen enkele wijze tot een verlies in de Nederlandse undergroundscene. De conglomeraten hebben geen enkele vinger in de pap als het gaat om lokale undergroundclubs. Het is ook uiterst onwaarschijnlijk dat dit ooit zal gebeuren. Voor dergelijke muziek moet je ingebed zijn in de lokale cultuur, in lokale netwerken.

Maar hoe zit het dan met de invloed van een bedrijf als WME? Immers, zij richten zich – in tegenstelling tot een SFX – wel op een festivalpubliek, maar dan één met een kritische smaak. Ritchie Hawtin vraagt naar verluidt sinds zijn aansluiting bij WME €100.000 per show. Een bedrag dat een club nooit kan dekken. Toch betekent dit geenszins het einde van undergroundclubs. Veel undergroundartiesten zullen zich altijd in meer of mindere mate aangetrokken blijven voelen tot het clubleven. Daar liggen immers hun wortels. Ze weten dat clubs een bedrag van een ton niet terug kunnen terugverdienen en dus zal er geschipperd moeten worden in de prijs. Er doet een hardnekkig gerucht de rondte dat Ritchie Hawtin zo graag in de Berlijnse undergroundclub Sisyphus wilde draaien, dat hij genoegen nam met €500, een puur symbolisch bedrag.

Het zijn juist de undergroundclubs waar vernieuwing plaatsvindt. Zelfs als de artiesten die ooit begonnen zijn in dergelijke clubs gedreven door een hunkering naar torenhoge gages, in zee gaan met bookers die ze op grote festivals in Amerika plaatsen, betekent dit niet het einde van innovatie in de muziek. Sterker nog, het is juist goed. Zo ontstaat er weer ruimte voor nieuw creatief talent in de undergroundclubs.

Txt: Sjoerd Korsuize

Advertentie
Party Tips
  • zondag 31 december
    Wildlife is Nightlife: Hello 2018
    ArtCube, Gent
  • zaterdag 6 januari
    Hidden Talents IX
    Poema, Utrecht